|
Malarz franc., jeden z najwybitniejszych
twórców sztuki nowoczesnej. 1861-64 przebywał w Paryżu, gdzie studiowal
dzieła dawnych mistrzów w Luwrze oraz uczęszczał do Academie Siusse; zaprzyjaźnił
się wówczas z C. Pissarem i zbliżyl się do grupy przyszłych impresjonistów.
W 1888 osiadł w Aix-en-Provence, gdzie przebywal do końca życia.
We wczesnym okresie twórczości, oprócz ekspresyjnych i dynamicznych scen
figuralnych (pod wpływem Veronese'a, E. Delacroix i G. Courbeta) jak Kuszenie
św. Antoniego , Idylla, Cezane malował martwe natury nawiązujące do E.
Maneta Martwa natura z czarnym zegarem, pejzaże z Estaque i Paryża , studia
portretowe, w których zaznacza się właściwe Cezanowi współzależne traktowanie
bryły i plamy barwnej. Od 1873 tworzył pod wpływem impresjonizmu, co przyniosło
oczyszczenie i rozjaśnienie jego palety, wzmożenie wibracji barw i uspokojenie
faktury Dom powieszonego, Portret V. Chocqueta. Odszedł jednak od impresjonizmu
w kierunku wyrazistego rysunku, budowania formy kolorem, klas. kompozycji
dużych płaszczyzn. Prace z 1876-82 cechuje przejrzystość i równowaga kompozycyjna,
budowanie przestrzeni przez nawarstwianie planów i określenie struktury
przedmiotów przez geometryzacje (Topole, Autoportret , martwe natury z
jabłkami i paterą ).
Około 1885 gł. Problemem malarskiego widzenia Cezana stało się wydobycie
wzajemnego oddziaływania form i kolorów Błękitny wazon, Autoportret z
paletą, Kąpiace się. W kilku wersjach tematu Góra św. Wiktorii usiłował
połączyć jednością kompozycji różne punkty widzenia, co doprowadziło do
kubizmu. W 1890-95 malował głównie kompozycje figuralne i portrety, dążąc
do osiągnięcia pełni formy mal. Po 1895 zaznaczyło się u Cezana dążenie
do dramatycznej i dynamicznej syntezy środków wyrazu Wielka pinia w Montriant,
Kamieniołomy w Bibemus, Portret A. Vollarda .Od 1898 niemal do końca życie
pracował także nad Wielkimi kąpiącymi się; opierając się na studium natury
, dążył w tym dziele do odnowienia klas. zasad kompozycji .
Dopiero w ostatnich latach życia Cezanne malarstwo jego znalazło uznanie
, a indywidualna wystawa 1895 w Paryżu zapoczątkowała wpływ sztuki Cezanne
na awangarde malarstwa tych lat. Dzieła i poglądy artystyczne Cezanne
oddziałały na wiele kierunków artystycznych ( m.in. kubizm) i sztukę XX
w.
Nowa encyklopedia powszechna PWN
|