Renoir Auguste francuski malarz i rzeźbiarz; jeden z gł. reprezentantów impresjonizmu; 1862-63 uczył się w Paryżu w Atelier Gleyre, gdzie zaprzyjaźnił się z C. Monetem, J.F. Bazille'em i A. Sisleyem. Duży wpływ na jego wczesną twórczość wywarły dzieła kolorystów weneckich; ze współcz. mu malarzy oddziałali nań G. Courbet i E. Delacroix (Diana 1867, Kobieta w kąpieli 1870). Począwszy od słynnej wystawy u Nadara w Paryżu 1874, wystawiał wielokrotnie z impresjonistami (1876, 1877 i 1882). Obrazy Renoira z tego okresu to malowane krótkimi, lekkimi pociągnięciami pędzla, jasnymi, pastelowymi barwami z przewagą różu i błękitu, pełne migotliwego światła pejzaże (Droga wśród traw ok. 1875), martwe natury, a zwł. znacznie liczniejsze niż u pozostałych impresjonistów portrety i kompozycje figuralne (Loża 1874, Huśtawka 1877, Pani Charpentier z dziećmi 1878, Śniadanie wioślarzy 1881). W 1879-82 Renoir przebywał w pn. Afryce, następnie we Włoszech, gdzie poznał twórczość Rafaela i malowidła pompejańskie; pod ich wpływem, a także malarstwa D. Ingres'a, ok. 1882 odszedł częściowo od impresjonizmu; obrazy tego okresu cechuje wyraźniejszy modelunek form, gładka faktura oraz chłodniejszy koloryt (Kąpiące się 1884-87). Po 1886 w twórczości Renoira nastąpił nawrót do żywiołowego kolorytu z przewagą ostrych czerwieni; w licznych obrazach, gł. o motywie aktu kobiecego na tle pejzażu (Sąd Parysa 1914), Renoir osiągnął pełną równowagę barwy i mocno zaznaczonej formy. Pod koniec życia, od ok. 1913, Renoir uprawiał rzeźbę. Częściowo sparaliżowany, kierował pracą uczniów i przy ich pomocy tworzył w glinie akty i torsy; pozostawił też wiele rysunków i grafik. Wywarł duży wpływ na wielu malarzy młodszego pokolenia.

Nowa encyklopedia powszechna PWN